8 Mart 2013 Cuma

AYŞEGÜL GÜZEL

Güçlenen ekonomi ile birlikte krizleri pas geçen ülkemizde artık herkes daha çok para kazanıyor. Krizleri pas geçerken, alışverişe devam sloganlarıyla tüketimi öğütleyen sistem ise daha çok harcatarak durumu eşitliyor. Gün sonunda gelirimiz kadar artan giderler ve bundan 10 yıl önce lüks sayılan bugünün ihtiyaçlarına yetişemeyen bireyler olarak, daha çok para için yaşar hale geliyoruz. Bazıları için paranın olmadığı bir dünya ütopya sayılsa da Zumbara’nın kurucusu Ayşegül Güzel ve  zaman bankası sistemine inananlar için başka bir dünya mümkün. Zumbara; Zaman Kumbarası kelimelerinden türetilmiş, geçer akçenin para değil zaman olduğu bir sistem. Sistemde kumbaranıza para değil zaman atıyorsunuz ve ihtiyacınız olan başka bir hizmeti yine kumbaranızdaki zaman ile temin ediyorsunuz. Temelinde, paranın icat edilmediği dönemlerden kalma bir nevi hizmet takası, yeni değil ama unuttuğumuz bir olgu var: dayanışma! Bu alternatif ekonomik sistemi, yarattığı internet sitesi zumbara.com ile web ortamına taşıyan kurucu Ayşegül Güzel ile zaman bankası sistemini konuştum. Zaman demişken, Söyleşi Günlüğü bu ay bir yılını doldurdu. Zaman çabuk geçiyor... Bu vesileyle logo da değişti; logo tasarımını yapan can dostum ve blogtaki ilk konuğum Pınar Karaaslan’a buradan yeniden teşekkür etmek isterim. Umarım beğenirsiniz; hem söyleşiyi hem de yeni logoyu...
Ellyf: Paranın hükmettiği bir dünyada, “Hayatta paradan daha önemli şeyler de var: mesela zaman.” demek çok cesur bir yaklaşım değil mi?
Ayşegül: Çok cesur bir yaklaşım değil de, mümkün olan tek yaklaşımmış gibi geliyor bana. Finansal kriz, çevresel kriz derken belki de içinden geçtiğimiz en büyük kriz ruhsal kriz. Her birimiz yaşamaya çalışıyoruz, yaşamı idame ettirmek için para kazanmaya çalışıyoruz. Endişelerimiz ve korkularımız şekillendiriyor hayatımızı hayallerimiz yerine. Araç olarak yarattığımız para bir bakmışız biz anlamadan amaç olmuş. Para sanki hayallerimizin etrafına birer hapishane kuruyor, değer sistemini dönüştürüyor. Doğanın bize sunduğu her şeyi, tüm ilişki modellerini bunu nasıl paraya dönüştirebiliriz diye düşünüyoruz ve bu gerçekten çok yorucu. Umutlu haber ise bir çoğumuz farklı bir dünyanın mümkün olduğuna inanıyor, değer sistemini sorguluyor, kalbinin mümkün olduğunu söylediği hayatı yaşamaya başlıyor. Hiç düşündünüz mü belki yaşam bu kadar zor değil ama biz inançlarımız, algılarımız ve bunların etkisinde kalan davranışlarımız ile yaşamı zorlaştırıyoruz belki de.
Ellyf:  Farklı bir dünyayı mümkün kılan Zaman Bankası sistemi nasıl işliyor? Nasıl zaman biriktiriliyor bu sistemde?
Ayşegül: Zaman bankası sistemi ile birisine 1 saatlik yardım edip, karşılığında 1 saat kazanıp kumbarana atabiliyorsun. Bu 1 saat ile topluluktaki dilediğin kişiden istediğin 1 saatlik servisi alabiliyorsun.  Mesela ben Filiz'e ne zamandır öğrenmek istediği ve benim severek yaptığım fotoğrafçılığa giriş dersi veriyorum 2 saat, Filiz karşılığında bana 2 saat ödeme yapıyor. Ben kazandığım bu saatleri kumbarama atıyorum ve ihtiyacım olduğunda çıkarıp 1 saati ile Meltem’den web sitesi geliştirme hakkında bir danışmanlık alıyorum, diğer 1 saati ile de topluluktaki başka bir kişiye evimdeki avizelerimi taktırıyorum. Yani sistem alternatif bir ekonomik sistemdir. Para ile şu anki sistemde servis bazında yapabileceğimiz her şeyi zaman ile yaparız. Zumbara da zaman bankası + sosyal ağ diyebiliriz.
Ellyf: Dünyanın pek çok ülkesinde zaman bankası sistemi kullanılıyor. Zumbara ile hem Türkiye’yi hem de interneti zaman bankası sistemi ile tanıştırma fikri nasıl doğdu?
Ayşegül: Zumbara, İspanya’da çalıştığım dönemde karşılaştığım zaman bankaları fikri ile ilk kez hayatıma girdi. O dönemde kendi mahallemde zaman bankası fikrini uygulamaktaydım. Prensiplerinden çok etkilendiğim bu fikri bir sosyal ağ ile birleştirmek ve zaman bankası 2.0'ı yaratmak nasıl olur’u hayal etmeye başladım. Üniversiteden yakın arkadaşım olan ve o dönemde Google İrlanda’da çalışan Meltem Sendağ ile ilk planları yapmaya başladık ve böylelikle Zumbara yolculuğu başlamış oldu. Zumbara benim için anlam yaratabildiğim, değerlerim ve prensiplerim ile uygun bir hayat yaşama cesaretini alabildiğim bir maceraya başlamamı sağladı.
Zumbara, zumbara.com ile sanal dünyada bulunan bir web sitesinden çok daha öte, gerçek dünyada da yayılmakta olan bir hareket. Şu an İstanbul, İzmir, Denizli, Ankara, Eskişehir, Antalya’da ve Boğaziçi Üniversitesi, Özyeğin, İstanbul, İstanbul Teknik, Pamukkale Üniversitelerinde bir çok topluluk kendi Zumbara topluluklarını oluşturmak için örgütlenmiş durumda. Tüm Zumbara etkinlikleri sosyal medyadan takip edilebilir: (zumbara.com, facebook.com/zumbara, twitter.com/zumbaradan, blog.zumbara.com)
Ellyf: Zumbara’nın arka planında kaç kişi çalışıyor? Çalışanlar sadece bu işe dedike mi çalışıyorlar, yoksa gerçekte başka işleri olan ama sisteme destek veren kişiler mi var?
Ayşegül: Zumbara için düzenli olarak çalışan 5 kişiyiz. Meltem ve ben fikri başından beri yönlendiren çekirdek ekibiz. Altyapı, kodlama kısmında çalışan 2 kişilik bir ekibimiz var. Aynı zamanda sosyal medya yönetiminde bize düzenli destek veren bir arkadaşımız daha var. Ekibin Zumbara vizyonuna ve değer sistemine inanan kişilerden oluşması bizim için öncelikli. Ancak ekip bu kadarla da sınırlı değil aslında. SEO, etkinlik organizasyonları, topluluk yönetimi, derneklerin Zumbara'ya entegrasyonu, posterlerin asılması vb. bir çok konuda destek aldığımız birçok gönüllümüz var. Zumbara.com’da yer alan Zumbara profilini de çok aktif olarak kullanıyoruz. Son zamanlarda finansal olarak sıkıntı çektiğimiz için ekip olarak tam zamanlı çalışamadığımız durumlar oluyor ne yazık ki.
Ellyf: Kimlere Zumbara’ya katılmayı önerirsiniz?
Ayşegül: Paylaşıma açık olan, insanlara destekte bulunmaya gönüllü olan, güven ortamının özlemini duyan ve bunu oluşturmada sorumluluk almak isteyen herkese.
Ellyf: Zumbara’ya nasıl dahil olabilir insanlar? Sosyal medya ile entegre bir yapı var sanıyorum?
Ayşegül: http://www.zumbara.com/kayit sayfasından kayıt formunu doldurduktan sonra bizden onay bekliyorsunuz veya içeride olan bir arkadaşınız varsa da size davetiye yollayabilir. Facebook connect ile de üye olunabiliyor.

Ellyf: Sistemde ne gibi servisler paylaşılıyor, en çok paylaşılan servis nedir?
Ayşegül: Paylaşılan servisler gerçekten çok farklılık gösteriyor. Dil pratiği, bilgisayar tamiri, senaryo yazımı, photoshop, seramik tasarımı, dans dersleri, derslerde yardım, farklı iş tecrübesi paylaşımları, ruh haline göre müzik listesi oluşturma, renklere göre karakter analizi, yoga, CV hazırlama vs.
Ellyf: Paylaşımda bulunmak isteyenler birbirleriyle nasıl iletişim kuruyor?
Ayşegül: Paylaşımda bulunmak isteyenler zumbara.com üzerinden, servis detayı altından yorumda bulunarak veya sadece kendilerinin gördüğü mesajlaşma yoluyla iletişim kurabilirler.
Ellyf: Hizmet paylaşımı sırasında güven sorunu yaşanıyor mu? Değişimlerde yaşanabilecek sıkıntılara ekip olarak ne kadar dahil oluyorsunuz?
Ayşegül: Zumbara; samimi insana, topluluğa ve hayata güvenir. Diğer taraftan toplumda yaşanabilen güvensiz ortamların ve durumların da farkındadır. Zaten Zumbara’nın gerçekleşme sebebi de tekrar bu güven ortamını yaratmak. Yani güven bizler için önemli bir mesele.
Unutmamalıyız ki, Zumbara bir topluluk oluşturma deneyi. Buradaki herkesin en başta güvenilir ve yardımsever olduğunu varsayıyoruz ve her türlü iletişimimizde de bu varsayımımız üzerinden hareket ediyoruz. Zumbara’nın topluluğun bir parçası olma rolünden çıkıp, koruyucu bir üst yönetim haline gelmesi özellikle karşısında durmaya çalıştığımız bir durum.
Bu noktada güven ortamının oluşması için kontrolü topluluğa verecek araçlar geliştirmeye çalışıyoruz. Yaşanan sorunlarda öncelikle kişilerin sorunları kendi aralarında çözmeleri için cesaretlendiriyoruz. Kişileri ve servisleri raporlama olanağı sunuyoruz ve raporları tek tek inceleyerek, rapor eden ve edilen kişiler ile iletişime geçiyoruz. Özel mesajlaşmalar hariç, kişinin Zumbara’daki tüm sürecini görünür hale getiriyoruz. Şu anda üzerinde çalıştığımız uygulamalar var yine güvenlik kısmı ile ilgili.
Her ne kadar Zumbara toplulukta güveni sağlamak için bazı araçlar sunsa da, hayal ettiğimiz güvenli topluluğu yaratabilmek, her birimizin inancı ve sorumluluk alması ile mümkün.
Ellyf: Zumbara ile girişimcilik konusunda çeşitli ödülleri almışsınız... Zumbara kurulurken hedef neydi, hedeflerin ne kadarına ulaşıldı?
Ayşegül: Zumbara’nın yarattığı sosyal farklılık sonucu, şu ana kadar MIT İş Planı Yarışması, Bilgi Üniversitesi Sosyal Girişimcilik, Garanti Kagider Kadın Girişimci ve Etohum yarışmalarında ödüller aldık ve Youth Action Net Global Fellows adlı uluslararası yarışmada da dünyada umut vadeden ilk 20 sosyal girişim arasına seçildik.
Süreç içerisinde tabiiki de hedefler değişti, birçok yeni hedef eklendi, vizyonumuz topluluğun hayalleri ile daha da şekillendi. Ancak şunu diyebilirim ki yola ilk çıktığımızda bizi en çok heyecanlandıran hedefler: zaman bankası 2.0’ı yaratmak, yani zaman bankası sisteminin sosyal ağ olarak kurgulanmasını ve tüm dünyada kullanılmasını sağlamak ve Türkiye’de alternatif ekonomi yolculuğuna başlamaktı. Şu anki durumda artık Türkiye’de alternatif ekonomi konuşulmakta, farkındalık yaratılmaya başlanmış durumda. Diğer taraftan yarattığımız web sitesi hedeflediğimiz şekilde zaman bankası 2.0. Tabii yurt dışına açılmasını ve yayılmasını istiyoruz ve daha fazla teknik kaynak ile geliştirmek istediğimiz daha bir çok fonksiyon mevcut.
Önümüzdeki dönemdeki planlara bakacak olursak: topluluk odaklı çalışmalara devam edeceğiz. Bu anlamda Zumbara'ya destek olmak isteyen cok fazla sayıda kişinin katılımını arttırabilmek için süreçler tasarlamaktayız. Yine farklı şehirlerde Zumbara topluluğu kurmakta olan 'topluluk başlatıcısı’ olan kişilere verdiğimiz desteği arttırmak ve topluluk kurma alanında her birimizin deneyimlerini paylaşabileceği açık alanlar oluşturmak istiyoruz. Yeni dönemde yaratıcı etkinlikler ile yaratmaya çalıştığımız dünyanın hikayesini deneyimletiyor ve farkındalık yaratıyor olacağız. Bunun içinde dayanışma oyunları, dünyada armağan ekonomisi alanında çalışan vizyoner kişilerin bir araya geleceği Armağan Festivali'ne İstanbul'da ev sahipligi yapmak gibi ilham dolu fikir ve çalışmalar var. 2013'ün en önemli adımlarından biri de Zumbara ekibinin armağan kültürü içerisinde yaşaması olacak. Bu anlamda, Zumbara ihtiyaçları ve tüm süreçler topluluk ile tüm saydamlığı ile paylaşılacak ve kitlesel finansman tarzı yöntemler ile Zumbara'nın tamamen topluluğun hareketi olması ve söylediklerimizi hayatımıza uygulayarak örnek oluşturmamız sağlanacak. Son olarak da yurt dışından gelen talepler doğrultusunda şu an web sitesi İngilizce’ye çevrilmekte. Bu da bizler için farklı bir yolculuğun başlangıcı olacak.
Ellyf: Her ne kadar zaman bankası sistemini konuşmuş olsak da internet üzerinden çeşitli fikirlerle para kazanmak çok popüler. Zumbara para kazandıran bir girişim mi sizin için?
Ayşegül: Zumbara için para amaç değil ancak vizyonumuzu gerçekleştirmek için bir araç. Bir çoklarının da düşündüğü gibi Zumbara bizim icin bir sosyal sorumluluk projesinden çok daha öte. Vizyonuna inandığımız ve enerjimizi kullanmak istediğimiz bir alan gibi düşünebilirsiniz. Belki de Zumbara'nın kendisine örnek teşkil eden çalışmalar: Wikipedia veya Coachsurfing. Bu örneklerin hiçbiri sosyal sorumluluk projeleri değil. Tam tersine belirli bir paradigmanın değişimini sağlamış güçlü örnekler. Bu örneklerden ikisi de para kazanmak icin kurulmamış, ancak tabii ki de para, gerçekleştirmeye çalıştıkları vizyon için bir araç olarak kullanılıyor. Ancak deneyimlerimiz gösterdi ki 'iş modeli', 'sosyal şirket', 'sosyal girişimcilik' tanımları vizyonunuza doğru yol alırken netliğin kaybolmasına sebep olabiliyor. Bu anlamda ‘söylediğini hayatında uyguluyor olmak’ çok önemli. İşte tam da bu sebeple Zumbara'nın sürdürülebilirliğini Wikipedia gibi kurum, topluluk ve şirketlere sunduğumuz  'paylaşım kültürü ve topluluk oluşturma eğitimi, danışmanlığı, araçları ve etkinlikleri' kapsamında alacağımız katkılarla sağlamak amacımız. Bunu yaparken de paranın şükranın ifadesi olarak kullanılması önemli olan.
Paylaşım kültürü ve topluluk oluşturma eğitimi, danışmanlığı, araçları ve etkinliklerini biraz açacak olursak; şirket veya kurumlarda paylaşım kültürü ve topluluk bilinci konusunda farkındalık yaratmak icin atölye çalışmaları, süreç tasarımları, grup süreci kolaylaştırıcılığı yapabiliyoruz. Paylaşım kültürünün yayılmasi için armağan atölyeleri, takas şenlikleri, hediye çemberleri, açık pazarlar ve dayanışma oyunları şirket ve kurumlarla birlikte gerçekleştirdiğimiz etkinliklerden. Son olarak da şirket ve kurumlar içerisinde paylaşım kültürünü yayıyor olmak icin kapalı zumbara tarzı sistemler yaratıyor olmak ve toplulukta bulunan yetenek, bilgi, beceri, deneyim ve ihtiyaçları listeleyerek, bireyler arasında paylaşım yolu ile ilişki oluşturmak, bilginin akışını saglamak ve yeni bir kimlik ve aidiyet olgusunun yaratılmasını yani kendi kendine organize olan sistemlerin (self organized systems) oluşumunu desteklemek sunduğumuz araçlardan.

1 yorum: